il fallait...

...il fallait se mettre à la place du personnage, malgré tout, maintenant...un, deux, trois verbes c´est suffisant, c´est la première fois que je vois les verbes s´arracher les cheveux, que j´écoute le bruit des larmes qui tombent par terre, il fallait...il fallait...chercher midi à quatorze heures, bien sûr, et salir les vitres pour nettoyer ensuite...je suis très fatigué d´en avoir assez. Ce matin j´ai relu Primo Levi, une autre raison de me réconcilier avec le contexte, pour ne pas me retenir ma joie...demain une autre page, peut-être...

Este primeiro achegamento á lingua de Molière, é resultado da grande amabilidade de Florianne Le Pen, que me corrixe e me anima. Bicazo wapa!
Photo: Une proposition de Titty Thusberg

To(l)os pola patria.

Si, A., a patria...unha desas verbas perigosas que deberían de asubiar a xeito de advertencia, que dicía Canetti. Unha, grande e libre, común e indivisible. Deberiamos construir un cárcere para estas verbas asasinas e trampeiras mentres non haxa mestres sensatos que lle aprendan aos cativos a manexalas coa precisión do reloxeiro. Verbas-larpeiradas de material inflamable que provocan unha irresistible predisposición a prender lume ao que simbolice a outras patrias, e por extensión a outras razas, nacións, tribos, sectas ou parroquias. A patria, cicais o invento menos gracioso do que gabármonos, pero máis efectivo que moitos deuses no que a inputs de holocaustos se refire. Pobres deuses anódinos que fuxen dos olimpos reocupados por impertinentes stakeholders que non respetan nin a antigüidade no posto. Que graza pode ter morrer e matar por deus nestas latitudes hipercivilizadas, eso é cousa dos que saen na televisión abaneándose ao tempo que memorizan absurdos versos sagrados, porque non son os nosos. Pero solidarizármonos cos mártires que sementaron o orgullo xentilicio, eso é outra cousa. Que importan as guerras, xenocidios, to(lo)dos polas patrias, polo noso, porque se respete a nosa superioridade de sermos diferentes dos que viven un pouco máis aló desa raia que alguén moi espelido debuxou non hai tantos anos. Que mais da quen fóra e para que o fixo. Agora hai que defender a terra reconquistada e prender un bo lume para que non se acheguen as feras. Vaia conto...¿quen traga con todo eso?

Recomendación de lectura.

Foto: Libreta escolar de Álvaro Blanco Vila, conservada polo profesor da Escola Pública "Mosteiro", en Bembrive, Vigo, e fotografada co permiso do autor. A libreta é do ano 1964.

Renacemento, Kenzaburo Oé

¡que sublime pracer disfrutar outra vez de Kenzaburo! Aínda teño moi fresca aquela imaxe do aforcado, totalmente espido coa cabeza pintada de vermello e cun cogombro metido no ano. Saberán os xaponeses o significado deste ritual, Kenzaburo escribe para eles, fundamentalmente. Volvo ás delirantes descricións das fragas de Shikoku e baixo os efectos do doburoku que zumegan as páxinas de Renacemento mergúllome no Xapón que nunca fun quen de imaxinar. Na historia contemporánea dxs estudantes de COU da miña era só coñecíamos de Xapón, e malamente, a Era Meixi, que ademais nunca caía na selectividade. Na universidade tampouco se nos abriron moitas portas ao coñecemento de Oriente. Eso si, foros, frades e fidalgos tivemos abondo. Pero iso é outro tema. Un momento que prendo o tagame. Kogito, o alter ego de Kenzaburo decide escoitar as cintas que Goro, seu amigo, que ben que suicidarse, lle foi enviando dende hai tempo. O relato configúrase ao ritmo dunha conversa co “outro lado” que se constitúe como un magnífico recurso narrativo. Kogito prende o tagame por primeira vez coa mesma ansia de descubrir que Don Quixote, a mesma teima, a de saber, recompoñer e reparar. Mais a procura de Kogito parte do desalento de saberse derrotado. De non ter intepretado ben os signos no seu momento. A través das gravacións de Goro coñecemos as tribulacións de Kogito/Kenzaburo e as vicisitudes da orixinal historia deste país. A predilección do autor por esta literatura watashi, do eu, consegue transmitirnos unha auténtica sensación de realidade. A literatura como acto de valentia e xenerosidade, que corrobora o autor nas súas entrevistas. Mi padre no era militar, pero era un fascista. Él y sus amigos militares creían en la necesidad de que el ejército diera un golpe de Estado para evitar que se perdiera la guerra. O lector atópase escoitando tamén a Goro/Yuzo Itami, vivindo e interpretando as súas lembranzas, e procurando sinais no pasado en común con Kogito. Mais a sinceridade ten un prezo alto, Goro pagou coa súa vida e Kógito/Kenzaburo foi e está tamén recibindo o seu. Malia todo ao escritor sempre lle vencen as ansias de mudar o mundo, por iso Don Quixote/Sancho, Kogito/Goro, Kenzaburo/Juzo, seguen lendo, escribindo, contando e escoitando. Hai anos vin nun daqueles negro sobre blanco do inefable Sánchez Drago unha entrevista con Kenzaburo na que relataba a preciosa anécdota que lle ocorrera co seu fillo discapacitado. Escoitar ao reiseñor foi un acto de heroicidade e agora Hiraki seica é grande compositor no seu país.

A cinta branca, Haneke (I)

A foto: Erntedank (1), de Jürgen Wegener, 1933

A película de Haneke pilloume lendo Éloge de la désobeissance, un ensaio sobre o xuizo de Eichmann e Terras Baixas de Herta Müller. Non queda outra que recuncar co tema da maldade. Vaia por diante a miña admiración por este director, un dos poucos, xunto con Von Trier, (a mesma sensación de claustrofobia que en Dogville) cineastas-filósofos que gustan mergullarse no esotérico mundo do noso eu máis escuro. Hai unha tendencia, moda, corrección política que evita o tratamento obxectivo dos comportamentos máis perversos do ser humano. Claro que haberá que facer un enorme esforzo de...¿resemantización? e tratar de imaxinar outros significados para verbas como culpabilidade, perversión, mal, etc. envelenadas dende séculos polas continuas violacións das igrexas que, a xeito de cancerbeiros de moralidades alleas foron delimitando coidadosamente o territorio polo que podiamos transitar "libremente". Haneke non pensa, e eu tampouco, que sexamos seres fundamentalmente malos e perversos. Todo o contrario. Ao meu/noso redor só vexo xente completamente entregada á causa de amar por riba de todo. O director recoñece que a súa pulsión non é o tratamento morboso da cara escura do ser humano, mais esa parte está aí e cando aflora adoita causar tanto sufrimento que non deixa de ser unha obriga poñer todo o noso esforzo en lembrarnos a nós mesmos as atrocidades que somos quen de cometer. Nese sentido, a cinta blanca, é unha contribución valiosísima, non hai dúbida, pero cinematográficamente non a defendería como unha obra mestra, o que por outra parte non lle quita nada de mérito, pois nin eu son quen para poñer ou quitar medallas a ninguén e ademais considero que tal calificación non é sinón a tradución á arte do totalitarismo que precisamente tratamos de combater. Haneke mesmo, como demiurgo indiscutible da súa obra, agradecería críticas cunha deliberada dose de maldade, estou segura de que son as únicas que recortaría e gardaría se fixera tal cousa (to be continued)

(1) Creo que se podería traducir como "día de acción de grazas". É unha ilustración horrible, seino, pero está moi relacionada coa estética que persegue e ¿consegue? Haneke. O blanco/negro da fotografía non é unha cuestión baladí, nin a ausencia de música, nin esas facianas anxelicais. Pero eu, que adoito complicarme deliberadamente me pregunto se ese mal que castigaba o pastor era un enemigo coñecido...bueno, seguiremos falando disto.

Araki

S. escribe coas veas abertas e deita verbas no ciberespacio que arrecenden a un corpo espido e suoroso no medio dunha noite intensa. S. é un corpo que se celebra a sí mesmo, obedecendo ás incongruencias e derrotas máis previsibles. Gustame a xenerosidade con que te autoproclamas S. e a túa ansiedade por procurar pracer. Tes que atoparte moi incómoda estre tanta cobardía como te arrodea. Deberías marchar á megalópole para respirar. Aquí afogas cada día e aínda que pescudes en tódolos recunchos deste finisterre autocompracente non atoparás o teu sitio. De aquí hai que seguir emigrando S. porque a fame do espíritu atúrase peor que a do bandullo. E o peor e ter que disimulalo. Porque seica non son tempos. A cotío tratan de convencernos de que este é o mellor lugar para vivir. Pero para ti non S. Malia túa descomunal presenza, aquí ninguén te ve. Esgótaste cada día inventando historias que ninguén vai representar e emprendendo proxectos que só serven para xustificar unha partida orzamentaria. Semella que o máis rico é o óso S., e ti es todo carne. Todos se baten polo inocuo, o inodoro e insípido. E ti segues agardando que os ceros e uns cheiren a tabaco, a medias recén sacadas ou a teu cuarto de baño logo dunha ducha refrescante.

In illo tempore....

Foto: Colexio das Ursulinas no Barrio de San Inazio (Bilbao)Para X.V.

Non era o 75 X., era o 77, porque lembro que eu tiña 12 anos cando destacaba por culpa daquel uniforme do antigo colexio. Tampouco me mercaran unha carteira nova para os libros e aquel maldito mandilón de raias azuis sempre me delataba na clase. As clase de francés lémbroas especialmente, era un capítulo no circo e eu tiña que soltar de memoria o texto dun paiaso do que apenas entendía nada. A mesma profesora impartía historia e coa súa vara cantaba na clase "la raza de cro, la raza de ma, la raza de cromañón" e nós a coro repetiamos tamén de memoria. As nenas de doce anos falaban de política, tampouco entendía. E tiña que mentir todo o tempo. O peor sería que descubrisen a profesión do meu pai que para min daquela era o meu heroe. O home que presumía da filla máis lista, e que sempre me colocaba entre as súas pernas cando se sentaba do revés na silla. E logo un día houbo un temporal que nos librou das últimas clases da mañá. Eu xogaba de camiño para a casa cunha bandeiriña de España que pequei nun muro. Custoume unha labazada dun rapaz que me guindou as gafas no regato que se formara coa enxurrada. E seguín sin entender. Obrigado tocar a flauta. Volvíaos tolos na casa con eso. E cando me cansaba ollaba pola fiestra aquel estraño xogo no que todos toleaban batendo unha pelota contra un muro. Bandeiras de cores extrañas e extravagantes chaquetas a cadriños verdes e negros. Non entendía nin sequera os seus nomes, eran dificilísimos. Pero lembro unha canción "begoñako andra mari bizcaiko sandariiiiiii sure seme maitalea..." eu que sei. E os uniformes que tardaban semanas en secar porque non se podían tender no balcón. Mentiras nas fichas do colexio e mentiras ao mercar o pan cando te atopabas con alguén. E logo un río de cor laranxa ¿que era aquilo?. Volvín hai uns anos a aquel barrio, San Inazio. Desapareceran as Ursulinas de Jesús e o río xa era un río. Desapareceran moitas daquelas casas negras que metían medo e brilaba un edificio imposible no medio da cidade. Pero de todo aquilo quedaba o peor, xa sabedes.

Ponlle música Jaco!

Podería ser o día de comezar a escribir, de rematar algún proxecto indefinidamente adiado, de tomar unha sabia decisión, de reflexionar sobre algún balance, de mercar un billete de avión ou de pintar o derradeiro pesadelo. Hoxe podería ser o día de encherte a bicos, tantos, tantos, tantos, tantos como precisas, como mereces polos teus inquebrantables silencios, pola tenra e desinteresada afección a quererme. Hoxe pode ser un día no que morra esa planta e non se cumpran absurdos presaxios, por exemplo ¿non?....e estaría ben tamén celebrar que nos coñecimos, celebrar todas as noites que nos apartamos daquela estridente música dos oitenta para ser tan deliciosamente indecentes. Tamén estaría ben que me agasallases cun 20 dourado, ou mellor un 28D, pero esta vez ten que ser con todo o perigo posible, quéroo dun deses portais de urbanización de luxo e garda de seguridade privada. E que salte a alarma. Veña, atrévete. Pode ser hoxe o día de quedarme durmida co pitillo prendido outra vez. E que soe T.W. ou I.D., mentres dende a distancia, sempre dende a distancia, ollas o absurdo ritual dunha competición que sabes que gañarás sen separarte un centímetro da barra do Bar.

Para S. (X)

Lucian Freud, Retrato Desnudo en un Sofá Rojo, 1989 – 91, óleo sobre tela, 100.2 x 90.2 cm. Colección Privada[imagen]

The only one, única, queres ser a raíña, se non non xogas. Biunívocamente eterna, liña dunha dirección obrigatoria, sen volta atrás, estrada única, cara un archicoñecido paradiso do tedio aniquilador de cores, sabores e emocións. Mefisto foi menos esixente. Agora voltas, raíña destronada, non vou dicir nada, pero vaime doer ata a túa respiración. Por aquí viñeron algúns pero ninguén quixo quedar, claro que eu fixen o que estaba nas miñas mans para que así fora. Debuxei pantasmas horribles na miña superficie mesturando todo este po que se me foi acumulando dende que quedei só. E fuxían disimulando o medo que lles procuraba a miña desacougante presenza. Deliberadamente deixaras unha porta aberta e os visitantes podían adiviñar a túa presenza cando ese colgador baleiro se movía sen explicación. Voltas dun naufraxio prognosticado. Romántica anacrónica e reincidente. Achégate a min e olláte nos teus ollos, falaremos do de sempre, lembrareite o arrecendo da voluptuosidade e serás outra vez S., a miña tatuaxe máis impúdica.

Czarda.

Falo dende o outro lado. Eu podo vervos, por dentro e por fóra, sódes case tan reais para min coma eses xogos nos que non deixades de inventarvos. Dicírvolo procuraríame algo de acougo, algo de excitación, porque ter sempre o control resúltame un pouco aburrido. Por outra banda, e aínda que todos podíades ter feito méritos para estar canda min, un pouco de mágoa si que dades. Véxovos ollarvos cada mañá ao mesmo espello poñendo a mesma cara de sorpresa perante o descoñecido. Menos esa rapaza que se fai chiscadelas a sí mesma e se prepara cada día para representar unha personaxe diferente. Iso sí que me divirte. Pero a maioría non a podedes ver malia ter só que dar media volta e ollar a fiestra do edificio de enfrente. Da igual que teña a luz prendida e a música a todo meter, vós ao voso, a examinar as concordancias da palabra, obra e omisión. A grisalla dos días vaivos entrando na casa e no corpo e ídesvos esvaíndo sen sequera decatarvos. Agás ela. A mina esperanza, a raíña, a afouta e desvergonzada veciña de enfrente que muda cada día de roupa, de espello e de compañía. Ela divírteme porque constrúe cada día unha historia diferente para min, tal e como eu fixen antes de pasar a este observatorio privilexiado dende o que vos asexo...ollade agora por exemplo, véxoa de costas pero a luz do corredor do fondo debuxa perfectamente o seu corpo....mmmmmmm.....só lle habería que poñer un par de cordas para ter o instrumento máis perfecto......escoitade, sóa unha música....

Nacionalidades.

É outro tempo, son outros os espazos, non interferimos coas nosas vidas e non tocamos órganos vitais, podemos sobrevivir sen ar e alimento, só precisamos contextos axeitados, estiramos e comprimimos horas e creamos situacións, falamos sen son e tocamos sen mans, non amolamos a ninguén cos nosos acordos, non temos que traducir porque non hai linguas, e non nos guiamos polo sol, aproveitamos baleiros e chuchamos o que rexeitan outros, non establecemos puntos e programas, e somos conscientes ata o delirio, non deixamos crecer o que non sementamos e non pedimos contas porque nunha houbo saldos que cadrar, as sinapses que nos conectan non as inventamos e obedecemos á harmonía, desconfiamos razoablemente das nosas capacidades para ser normais e cicais mollamos os pés algunha vez, pero sempre hai lume no noso corazón para quecer soidades. Sen fronteiras non hai nacións....¿pois entón?

Imaxe: Galicia mártir, Xaime Quessada, 1980