Ágora, Alenjandro Amenábar

Ágora. Unha de romanos. Un pouco cruel cicais, pero así, en quente, creo que vin unha versión seria dos Monty Piton. A ver, en serio. Unha superproducción, pero non unha grande película. As verbas do propio director me confirman esta rápida impresión. O nin fu nin fa do sabio crítico, temén. Si, Alejandro recuperará o investido, sí que é unha película ambiciosa e sí que logrará captar a atención do espectador. Se deses parámetros depende a excelencia de Ágora, sobresaliente. Pero se rascamos un pouco descubrimos doadamente unha decepcionante posta en escea onde a grandilocuencia e a esaxeración rematan por facer da peli unha simple producto cultural. Que funciona, si, xa o dixen, en termos de economía. Pero non en clave artística. Mágoa o escaso partido tirado de actrices como Raquel Weisz, que malia a súa poderosa presenza non logra facernos escoitar á grande científica. Que Amenábar pode facer a película que quere está claro, e deliberadamente quixo facer unha obra políticamente correcta. Hai mercado para a crítica ao fundamentalismo relixioso e reivindicacións de xénero, por eso precisamente é unha mágoa que se traballe nese interesante eido con técnicas e recursos de cine puramente comercial. E diredes que o cine independiente está ben pero que non chega ao público. É certo. Pero moito me temo que a superficialidade e grandilocuencia que aquí se desprega non axude moito a reflexionar sobre as nefastas consecuencias da intoleracia política, relixiosa ou calquera outra. Eu imaxino outra Hypatia, unha señora moito menos glamurosa e máis implicada co seu tempo, con moitas más contradiccións, ou menos, pero moito máis humana que esta beleza de Raquel Weisz pola que non pasan os anos. Lin críticas que louvan moito a excelencia na recreación temporal, mais eses planos cenitais, os contrapicados e os uso da técnica google earth non axudan tampouco a meterse en situación. A., que adoita, malia a súa inexperiencia cinéfila, ollar os filmes cun ollo crítico moi interesante, dixo que había moito xogo de bos e malos na peli. O dito, macroproducción que non grande película.

"Tres anacos de nú que non 4", A.A.F.R.

A primeira venda de obra de A. Non puxo moito interese. O artista lévase mal coa economía. Pero un tal M. porfiou por un cadriño que representa unha pube. H. dixo que cecais fose todo cousa dunha arroutada dun galán para impresionar á moza nunha noite de esmorga. Fixemos unhas risas. O artista falou de alugar o orixinal por un módico prezo e H. turrou da brincadeira engadindo que nese caso non se admitirían devolucións nin presentando o tíket de compra. Agora río imaxinando un anaco de corpo adornando o estudo dun representante de productos farmacéuticos. O tipo di que agora está en Portugal pero que si o artista o agarda no bar de H. rematarán o negocio. Di que está cavilando en levar os tres cadriños que forman o conxunto, pero que en todo caso queda co do medio. ¡parabéns A.!

Imaxes: "Tres anacos de nú que non catro", Aser A.Fdez. Rey".

Frozen River, Courtney Hunt

Frozen River comeza cun primeirísimo primeiro plano da faciana de Ray (Melissa Leo) rota por un choro insoportablemente silencioso. O orgullo empurra unhas bágoas que van tallando un rostro que cicais moito antes acubillara algún que outro sorriso. Ray ten a forza dun boxeador segundos antes do combate. A súa forza transmítenola Cortney Hunt perfectamente desdramatizada nese espello no que a ollamos loitando por poñer un pouco de rimmel para agochar unha vaga que ameaza con esnaquizala completamente. Unha historia de dúas mulleres nun territorio de fronteira, a reserva dos Mokauks, metáfora desalentadora, como o propio río xeado, que engade un plus de frialdade a unha historia de supervivencia da que nos podemos sentir víctimas e culpables. Ray sae da casa disposta a todo para sacar adiante aos seus, vémola loitar contra o xeo coa determinación dun ser imbuido dunha forza que só se pode comparar á que desprega a mesma natureza. O filme desprende dignidade a raudales grazas a un guión intelixente e de ritmo adecuado que nos amosa personaxes nada estereotipadas que debuxan uns matices moi realistas nas relacións humanas se caer nunca no sentimentalismo. Un filme que conta coa intelixencia e entrega do espectador que non precisa que lle expliques os diálogos e non quere aturar leccións sociais e políticas. E, ademáis, creo que por primeira vez en moitísimo tempo, estamos ante unha película de mulleres case na súa totalidade. Protagonistas, dirección, guión, fotografía, casting, música...e claro que se nota. A cámara de Courtney Hunt fálanos dun xeito moi familiar.

Enxeñoso

Un libro para explicar unha verba. Semella esaxerado, mais o enxeño é precisamente o cumio da concisión e o desprezo case absoluto pola explicación. O autor ten que contradecirse por forza se quere escribir un libro, porque ¿como publicar unha frase por enxeñosa que sexa? Son duascentas oitenta páxinas pero poderían ser cincocentas ou vinte volumes no caso que o autor quixese engadir anexos con aforismos, semaforismos, greguerías, e sátiras de Graciáns, Putiks, De La Sernas, Quevedos e os centos, milleiros de columnistas e tertuliáns, que viven da ironía, esa abraiante descoberta que todo o convirte en ouro.

Derrúbao ao quinto asalto Coleman.

Fai disfrutar ao público e derrúbao ao quinto asalto....A partir máis o menos de aquí vin a película que me fixo lembrar a recomendación do libro de Philip Roth que hai escasos días me fixo Paz. De momento desenfío e enguedello o nobelo que forman esas verbas e lembro a túa historia, S., e que ogallá tiveses un adestrador e lle fixeras caso. Pero non. Fas sempre o mesmo. Colles os mandos e desprezando todas as previsións meteorolóxicas pilotas a túa aeronave contra a jet stream sen preocuparte polo tren de aterraxe. O ceo está cheo de ameazas pero ti só ves estrelas e horóscopos favorables. Deveces polas turbulencias e disfrutas das inestabilidades e ata cres no funcionamento desa brincadeira de kit de salvamento. Pois eu teño medo a voar. Sei que pode ser unha parvada pero prefiro precipitarme deliberadamente. E ao público que lle dean. Que se divirtan vendo Impacto Total se queren morbo e descargar adrenalina. Hai castings que non interesan, de verdade, faille caso ao adestrador e olla as pupilas rabiosamente dilatadas do adversario. A acción é contraria á reflexión, dicíalle Coleman a Fauni no filme, faille caso ao vello profesor. E, si, xa sei que me dirás que el mesmo incumpría as súas sentenzas, pero, deliberadamente e porque Fauni era o su último amor.

Por fin son pedra.

por fin de pedra
agardei eóns
pola sutilidade dun demiurgo

fachendoso de densidades e proporcións

por fin alonxada de deus

e esclava da materia máis fria e estarrecedora

para abrasarte
por fin son pedra
materia
para escarnio de filósofos
ignífuga e abrasadora
a chuvia esvara polas miñas costas sen que
e xa non teño tampouco que
que ledicia!
de pedra...

Foto: Victoria Diehl

Mentira.

Sempre minto, e aínda así non es quen de descifrarme. Só que teño que mentir deliberadamente o que me causa certas incomodidades e preocupacións. Teño que vixiar tamén os meus soños, territorio vulnerábel onde adoitan campar os noxentos trasnos das lembranzas e medias verdades. Ao comezo mentía coma quen rebelisca involuntariamente un globo, como sorprendéndome da inminente explosión-enxurrada de preguntas que turrarían dunha interminable ringleira de mentiras que nos afastarían para sempre. Porque non queres saber nada desas miserables mentiras de consolación, de cara descuberta, de complicidade, de medias tintas, de quid pro quo. Non, ti queres mentiras afoutas e ben feitas, preparadas a lume lento especialmente para a ocasión, e, podendo ser, ben regadas con todas as nosas fantasías de crianza. E aínda así non es quen de descifrarme. Cicais porque xa non minto. Cicais porque ti es a mentira máis grande que me engule sen sequera eu decatarme.

Imaxe: Soño e mentira de Franco, P.Picasso, 1937.

Tokio Blues, Murakami

Vou cara o comercial, hai que superar prexuizos. A famosa triloxía terá que agardar pero darei conta dela. Convenceume Vargas Llosa naquel artigo (outro prexuizo a superar), pero sobre todo convenceume Chis e Lula , entre outras. De momento estou con este desacougane blues seguindo as pegadas de Watanabe, a ver que decide facer coa súa tristeza. Non me gustan moito as historias de amor pero, o dito, hai que superar prexuizos e xa levo tres chanzos nunha subida que me está procurando un lecer como lectora polo que xa devecía dende hai tempo. Tema superado o amor adolescente. Pode que sí. E máis a estas alturas da vida. Pero para xs que procuramos que esa explosión hormonal nos siga axudando a enfrontarnos á cruda realidade, esta lectura é un bálsamo que cura as consecuencias da nosa extrema escolla racional perante a vida. A medio camiño de Tokio estou disfrutando coas "deformacións" de Naoko e coas frikadas de Midori, e a derrota dos que van morrendo, que son moitos, nesta novela que reflexa unha inútil batalla contra a vida. Murakami lévame polos barrios de Tokio, por esa sinistra residencia onde Naoko trata de recuperarse da súa "deformidade", que me lembra tanto esoutra ribeira escura, onde se amorean os inadaptados, os castigados pola súa incapacidade para verbalizar ou por ver demasiado claro. As personaxes femininas completan un cadro interesantísimo de mulleres que toman decisións definitivas. Aí está Reiko. A súa mente fixo "crak" moitas veces, ata que decidiu apartarse para non contaxiar aos que aínda teñen posibilidades de atopar a felicidade. E Watanabe intentando comprender tanta contradición e tando sufrimento. Procurando solucións efímeras para poder sobrevivir día a día a insoportable transcendentalidade da vida. Non sei como rematará a historia, pero este blues, de momento, estame a parecer un libro altamente recomendable para adolescentes crónicos e anacrónicos. ¿e faleivos da banda sonora?. Un gustazo.

Para V. (I)

Na primaveira de 1974, uns campesiños de Litong atoparon casualmente unha figura de terracota. Era o primeiro dos 7000 guerreiros de barro que montaban garda no mausoleo do emperador Qin Shi Huangdi. Un tal Walpole atopou unha verba preciosa para nomear estas casualidades. Serendipia. Eu estou convencida, querida V. que as cousas máis valiosas, un tesouro, unha idea, o amor, están aí agardando por quen non vai na súa procura. Estaba aí aquel mofo azul que casualmente infectou a placa Petri de Fleming matando a bacteria que el cultivaba. Ata Einstein, nun dos seus alardes de humildade, se me perdoas o oxímoron, recoñeceu a contribución da casualidade nas súas teorías máis sobranceiras. Gustaríame fabricar unha casualidade para ti....

Unha tarde escoitando a Chet Baker compoñerás un poema. Semanas máis tarde asistirás a un recital poético convidada por unha amiga e escoitarás teus propios versos. A ollada do poeta delátao. Pero ti xa non recoñeces os signos daquela lingua antiga que te empeñaras en descifrar. E mentras o poeta recita, ti tarareas Embraceable You. Queres chegar á casa, quitar a roupa e poñer o disco, por iso te despedirás con toda a cortesía e rapidez que podes. Non consintes insistencias nin olladas indisimuladamente suxerentes. Queres chegar canto antes. Adoitas camiñar coa cabeza baixa e distraída. Por iso nunca te chamou a atención aquel home que dende meses agardaba horas fronte ao teu portal para ollarte só un minuto.

Eu imaxino a felicidade sempre en liberdade. De ser un animal sería un de corpo serpentiforme e de boca ampla, un ser esvaradío e case inaprensible. Ou unha alga, por exemplo. Seres de espacios abisais que morren inmediatamente cando os levamos ao laboratorio.

FOTO: Casco de Leiro. Idade de Bronce final, atopado de xeito fortuito por José Vicente Somoza, dentro dunha vasilla de barro, durante unhas obras de construción dun galpón na parroquia Leiro, concello de Rianxo.

Para S. (IX)

Marina Abramovic, Performance The Lips of Thomas, 1976

Encantábache S. Deitarte boca arriba e botar unhas caladiñas mentres sucedían cousas tan excitantes. Disfrutabas concentrada co primeiro pitillo do día, mentres se abrian de socato todas as cancelas. Cidade sitiada ese teu corpo que amaga querer defenderse seguindo as instruccións do enimigo. Ordes contradictorias que se volven súplicas desatendidas para cambiar de contino a paisaxe. Que doado desobedecerte S. Son quen de derribarte e construirte mil veces por segundo e esnaquizar teu corpo-continente en tantos anacos como notas ten este Blue Monn e logo xuntalos de contado facéndote todo o dano que me pidas. As fisuras desaparecen baixo a lava suavemente mentres apuras unha calada que xa non existe.

Para S. (VIII)

Quitei a pel nada máis intuirte. Queríame totalmente espida. Cando se devece polo enimigo non veñen a conto barricadas e estratexias. ¿para acordar vendo a cidade derruida?. Ficarei estarricada co meu corpo de herba fresca cubrindo a paisaxe mentres ti toleas nunha voráxine interminable de sucesión de estacións. Alá logo ti coa pantasma da túa conciencia ou como se chame ese anxo vengador que espreita polas fendas das decisións. Quérome espida para disfrutarme e tocarme coas túas mans. Desprotexida estou máis segura.

Maruja Mallo, impresión rápida.

¿pero Maruja Mallo coñecía a Warhol? foi a pregunta de Alma cando visitabamos a exposición. Logo podo falarlle de por que descoñecemos a esta artista, da invisibilidade da muller na arte, do mundo propio da artista e de mil cousas máis que virían ao caso. E logo debetimos con M. e seus amigos sobre si a obra de Maruja merece tanta consideración, si a súa obra ten calidade de seu, se o feito de ser muller nun mundo de homes pode engadir ou restar méritos. Que si evolucionou cara a simplicidade. Si, evolucionou cara formas aparentemente sinxelas. Pero eses perfís forzadamente xeométricos dan conta da súa pericia co debuxo. Os bocetos falan da súa destreza coa técnica. Surrealista, futurista, simbolista. Un bo resumo do que foron as vangardas. Arte como forma de vida. Excesivamente intelectualizada? E narcisista. Difícil?. Non tanto. Escoitala é case tan pracenteiro como admirar a súa obra.